MÜTTEFİKLERİN ZAFERİ
1. Casablanca Konferansı
1941
yılı sonunda Birleşik Amerika'nın savaşa katılmasından sonra Sovyet
Rusya'nın üzerinde en fazla ısrarla durduğu nokta, İngiltere ve
Amerika'nın Almanya'ya karşı ikinci bir cephe açmak suretiyle,
üzerindeki Alman baskısını hafifletmeleriydi. Şimdi 1942 Kasımında
Amerikan kuvvetlerinin Fas ve Cezayir'e çıkmaları ile kuzey Afrika
savaşlarının sona erdirilmesi mümkün olacağına göre, bundan sonra ne
yapılacaktı? Bu mesele Casablanca Konferansı'nın esas konusunu teşkil
etmiştir. Casablanca Konferansı, 14–24 Ocak 1943'de Roosevelt ile
Churchill arasında yapılmıştır. Stalin de davet edilmişse de
gelememiştir.
Konferans'ta şu kararlar alınmıştır:
1. Rusya üzerindeki baskıyı hafifletmek için Sicilya'ya çıkarma yapmak ve Almanya üzerindeki baskıyı arttırmak;
2.
Balkanlarda ikinci bir cephenin açılmasını mümkün kılmak için,
Türkiye'nin de savaşa katılması konusunda gerekli askeri hazırlıkları
yapmak;
3. Almanya'nın mukavemeti yeteri kadar
zayıflayınca Avrupa'da da bir cephe açmak ve nihayet "Almanya, Japonya
ile İtalya kayıtsız şartsız teslim oluncaya kadar" mücadeleye devam
etmek.

Mihver'in "kayıtsız-şartsız" teslim konusunda
Konferans'ta alınan karar, Mihver devletlerine hiçbir ümit ışığı
bırakmaması ve sonuna kadar dayanma kararını kuvvetlendirmesi ve
dolayısıyla da savaşın uzamasına sebep olması gerekçesiyle, sonradan
bazı tenkitlere konu olmuştur.

[b]2. Washington Konferansı[/b]
Kuzey
Afrika cephesinin tasfiyesi üzerine alınacak yeni tedbirleri görüşmek
üzere 12–26 Mayıs 1943 günlerinde toplanan bu konferans Roosevelt ile
Churchill arasında olmuştur. Alınan kararların esasları şöyledir:

1.
İtalya'nın saf dışı kılınması için bu memleketin işgali. Bu işgal
gerçekleştirilirse, Almanya'nın bütün Balkanlardaki durumu
zayıflayacak, Almanya'nın Balkanlara yeni kuvvet göndermek zorunda
kalması dolayısıyla Rusya üzerindeki baskısı hafifleyecek ve aynı
zamanda, durumunu daima İtalya'ya göre ayarlayan Türkiye'nin savaşa
katılması da mümkün olacaktır ki böyle bir durumda, Romanya
petrollerinin bombardımanı için Türk hava alanlarının kullanılması
sağlanacaktı.
2. İkinci Cephenin Fransa'da açılması işi 1944 ilkbaharında tamamlanacaktır.


3.
Savaş sonrası düzeni için Churchill tarafından ileri sürülen şu
fikirler kabul edilmiştir: Barışı koruma sorumluluğu Birleşik Amerika,
İngiltere, Sovyet Rusya ve Çin'e verilecekti. Bu dört devletin teşkil
ettiği Dünya Konseyi'ne bağlı olmak üzere, Avrupa, Amerika ve Uzakdoğu
Bölge Konseyleri kurulacaktır. Avrupa'da bir konfederasyon kurulacak ve
bu, Tuna, Balkan ve İskandinav federasyonlarını ihtiva edecektir.
Türkiye, Balkan Federasyonu'na dâhil olacaktır. İngiltere ile Rusya
arasında da kuvvetli bir Fransa bulunacak ve ayrıca, Polonya ile
Çekoslovakya Sovyetlerle iyi geçineceklerdir.

3. Quebec Konferansı
Bu
konferans, İtalya'da Mussolini'nin birdenbire düşmesiyle ortaya çıkan
yeni durum karşısında, ikinci cephe meselesini yeni bir açıdan ele
almak amacı ile, 14–24 Ağustos 1943'de Churchill ve İngiliz
Genelkurmayı ile Amerikan Genelkurmayı arasında Quebec'de yapılmıştır.

Bu
konferansta Churchill, İtalya'da ortaya çıkan yeni durum dolayısıyla,
ikinci cephenin Fransa yerine, Türkiye'nin de savaşa katılmasıyla
Balkanlarda açılmasında çok ısrar etmiş, fakat görüşünü kabul
ettirememiştir. İkinci cephenin Fransa'da Normandie kıyılarında
açılmasına karar verilmiş ve bunun hazırlanması sorumluluğu da
Amerikalılara bırakılmıştır.

NOT: ADANA MÜLÂKATI,
(Adana Görüşmesi diye de bilinir), II. Dünya Savaşı sırasında 30 Ocak
1943’te Türkiye ile İngiltere arasında yapılan görüşme. Cumhurbaşkanı
İsmet İnönü ve dönemin başbakanı Şükrü Saraçoğlu ile İngiltere
Başbakanı W. Churchill arasında, Adana Yenice istasyonunda bir vagon
içerisinde yapılan ve üç gün süren görüşmede, Türkiye’nin, II. Dünya
Savaşı içindeki durumu gözden geçirildi. İngilizler, Türkiye’yi savaşa
sokmak istediyse de bir sonuç alınamadı. Türkiye’nin tarafsızlık
politikasına bir süre daha devam konusunda anlaşmaya varıldı.